Barbizon van het noorden :verlangen naar een verdwenen landschap

Een doordeweekse dag in het Drents Museum. Het is er druk. Oorzaak ? De expositie “Barbizon van het noorden”. Opvallend veel jongeren. Nu eens niet alleen maar “Boomers” die langs schilderijen schuifelen, maar ook bezoekers die nog lang niet aan hun oude dag toe zijn. Vanwaar deze interesse ? Wat is het bijzondere aan deze expositie ?

Fascinatie voor het Drenthe landschap

De provincie Drenthe heeft kunstenaars altijd wel gefascineerd, maar nooit zoveel als in de periode tussen 1850 en 1950. Volgens Annemiek Rens, hoofdconservator van het museum, is nu de tijd rijp voor een tentoonstelling die laat zien hoe Drenthe er in die periode uitzag. Het blijkt een schot in de roos. De expositie loopt als een trein. Zwervend door de museumzalen ontdek je allerlei bijzondere plekken in Drenthe: heidevelden, akkers, schilderachtige dorpen, slingerende beekjes, veel woeste natuur en stille verlaten landschappen.

Barbizon

Het is een verrassende titel : “Barbizon van het noorden”. Barbizon was in de 19e eeuw een dorp in de buurt van Parijs. De omgeving trok kunstenaars die op zoek waren naar ongerepte landschappen en het eenvoudige boerenleven. Het was de tijd van de opkomende industrialisatie en verstedelijking. Kwam de wil om dat mooie landschap vast te leggen voort uit de angst dat het voorgoed zou verdwijnen? Ook Nederlandse schilders trokken naar Barbizon en kwamen geïnspireerd terug. Frankrijk was  prachtig, maar Nederland had toch ook nog woeste natuur en boerenlandschappen ? Samen met andere mooie plekken in ons land ging Drenthe dezelfde rol spelen als Barbizon. Dus trokken kunstenaars als Jozef Israëls, Hendrik Willem Mesdag, Georg Hendrik Breitner, Max Lieberman en Julius van de Sande Bakhuyzen naar de idyllische en pittoreske plekken. Dat mooie romantische Drentse landschap verkocht goed in die tijd. Het was een beetje van “U vraagt, wij draaien”.Kunstenaars moesten tenslotte ook eten.

Vincent van Gogh

Je hebt het ‘Zand-Drenthe’ en het ‘Veen-Drenthe’ . De kunstenaars waren vooral te vinden in het Drenthe van de zandgronden. Daar liep je door het oude sfeervolle cultuurlandschap met rietgedekte boerderijtjes, oude kerken, schaapskuddes,  hooilandjes en bebouwde akkers. Echt ongerept was het niet, maar omdat er zoveel natuur te vinden was, voelde het als ongerept. Je zou kunnen zeggen, dat de schilders de zonnige kant van Drenthe opzochten. Er was namelijk ook nog een schaduwzijde: Drenthe van de veengronden. Geen rietgedekte boerderijtjes langs mooie slingerende lommerrijke weggetjes, maar donkere hutten met armoedige veenarbeiders levend in armoede. In 1833 verbleef Vincent van Gogh bijna drie maanden in het arme deel van Drenthe en was diep onder de indruk van de sfeer van de veengronden en de uitgestrekte woeste gronden. Hij schilderde meerdere landschappen in donkere kleuren, soms met werkende mensen erop. Hij maakte zo’n 18 werken, die bijna allemaal verloren zijn gegaan. Vijf schilderen uit de Drentse periode zijn bewaard gebleven. Het Drentse museum heeft er twee: De Turfschuit en sinds kort ook de Onkruid verbrandende boer.

Mien Plekkie

In de hal van het museum, vlak bij de ingang naar de expositiezalen vind je een groot tv-scherm. Het is de plek voor een fotografische ode aan het mooie Drenthe. Onafgebroken zie je het unieke Drentse landschap voorbij komen. Foto’s genomen op de mooiste locaties. Iedereen die een eigen ‘plekkie’ in de Drentse natuur heeft mag een foto insturen. Dit onderdeel van de expositie is een groot succes. Veel bezoekers blijven lang staan en je ziet ze denken “Ik wist niet dat Drenthe zo mooi was “ 

Reestdal

Naast de vele schilderijen vind je ook leuke achtergrondinformatie. Een video over kringlooplandbouw bijvoorbeeld. Hierin vertelt Gerrit Schuurhuis, natuurboer en medewerker bij Het Drentse Landschap over zijn werk in het Reestdal. Gerrit woont in de beheersboerderij ‘De Uilenburcht’ op Rabbinge. Het Landschap boert al jarenlang op een duurzame manier. In de winter staan de runderen in de potstal. De mest wordt uitgereden over de essen (akkers) waarop graan wordt verbouwd. De oogst dient weer als veevoer. Hoe simpel kan het zijn.

Het Drentse Landschap

Dit jaar viert de stichting Het Drentse Landschap een bijzondere verjaardag. Het is namelijk 85 jaar geleden dat de stichting werd opgericht. Een mooie aanleiding om dat samen met het Drents Museum te vieren. Directeur van het Landschap Sonja van der Meer vertelt met trots:” De expositie laat heel mooi zien hoe wij als het Drentse Landschap en het Drents Museum twee werelden met elkaar verbinden. Die van dat prachtige landschap en wij mogen laten zien hoe belangrijk het is om het te behouden”

energielandschap

Zorgen om het landschap van de toekomst

De komende jaren worden cruciaal voor het Nederlandse landschap dat we nog hebben. Niet alleen de bestaande natuur, maar vooral het open nog niet bebouwde landschap. We hebben te maken met gevolgen van klimaatverandering. Nederland heeft gekozen voor een grote energietransitie, intensieve landbouw heeft geresulteerd in ecologische woestijnen, de overheid wil jaarlijks 75.000 woningen bouwen, oerlelijke bedrijventerreinen ( Nederland is aan het ‘verdozen’) slokken duizenden hectares groen op, we blijven maar nieuwe wegen aanleggen, enz. Welk Nederland laten we onze kinderen en kleinkinderen na? Is het dan toch de weemoed, het verlangen naar een woest en ledig landschap, dat deze expositie zoveel mensen doet trekken ? Waardoor zijn kleinschalige beekdallandschappen als Reestdal en de Drentsche Aa zo geliefd ? Is het omdat we zo graag dát vast willen houden, wat bijna overal verdwenen is ? Het wordt heel lastig om karakteristieke landschappen en natuur te beschermen en te behouden. Misschien is het bezoeken van ‘Barbizon van het noorden’ zo iets als plaats nemen in een tijdmachine en teruggeflitst worden naar een tijd en een landschap die we steeds vaker missen.

 

Dit bericht is geplaatst in Vroeger en nu en getagd , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>