Van Amen naar Grolloo: 10 kilometer

Vanuit het café De Amer in Amen loop je zo de 19^e eeuw in. Een graspad langs een oude houtsingel met oude eiken brengt je naar het beekdalletje van het Amerdiep. Kleine graslandjes omzoomd door houtwallen bepalen het landschap. Koeien liggen er vredig te herkauwen. Overal bloeiend fluitenkruid, gele boterbloemen en lila dagkoekoeksbloemen. Het bijzonder is dat je op deze plek kunt zien hoe mooi de Drentse beekdalen geweest moeten zijn en wat er met de beek en de omgeving gebeurde toen het landschap “in cultuur” werd gebracht. Hier meandert namelijk nog een stukje authentiek Amerdiep en bijna parallel aan het stroompje loopt het genormaliseerde (lees: rechtgetrokken) Amerdiep. De wandelgids vermeldt: “Efficiente landbouwbedrijven, grote akkers en een beheersbaar waterpeil, daar draaide het om” De verschillen tussen beide beken zijn groot. Als je ergens in Drenthe wilt zien wat er vroeger naar de Filistijnen is geholpen, dan is het hier wel. Gezegd moet worden dat de gekanaliseerde beek er niet onaantrekkelijk uitziet.

Helder water

Het water is helder en er is een prachtige onderwaterflora te bewonderen. De helderheid van het water dankt de beek aan kwelwater, dat hier aan de oppervlakte komt. Onderwaterfotograaf Marius Kolvoort vertelt in het boek Beeldschoon Water (2008) over het gevarieerde onderwaterleven in de oude en de nieuwe loop van het Amerdiep. Prachtige foto’s laten waterranonkel, fonteinkruid, sterrenkroos in glashelder water zien. En je weet niet wat je mist als je bij de Amerbrug tussen de keien van de stuw gaat kijken. “Bij de Amerbrug zijn benedenstrooms van de stuw keien gestort om uitspoeling tegen te gaan. Op en tussen de keien wemelt het in dit zuurstofrijke water van kokerjuffers en bermpjes, een vrij algemeen voorkomend beekvisje”, schrijft Kolvoort. Toch ben je als wandelaar blij, dat de route langs het originele kronkelende Amerdiepje gaat, ook al is het maar voor even.

Houtwallen worden hersteld

Erg ver kijken kun je in dit halfopen landschap niet. Weilandjes en akkertjes worden begrensd door mooie houtwallen. Veel houtwallen zijn “doorgegroeid” , wat zoiets betekent als slecht onderhouden. Grote eiken zonder ondergroei, je kijkt zo door een houtwal heen. Vroeger fungeerden deze landschapselementen als veekering en hadden ze naast een aantal solitaire eikenbomen een dichte ondergroei van meidoorn, sleedoorn, lijsterbes, enz. Staatsbosbeheer is in het beekdal van het Amerdiep bezig houtwallen te herstellen. Informatiepanelen vertellen erover en als je goed om je heenkijkt kun je het ook zien. Je ziet dan zowel doorgegroeide als herstelde houtwallen. Na het passeren van de Amerbrug brengt de route je via een fietspad langs de gekanaliseerde beek richting Grolloo.

Voorde in de Amer 

Op oude topografische kaarten is de Amerbrug ook al te vinden. De weg van Hooghalen naar Rolde kruiste hier de Amer. Toen nog geen brug, maar een voorde in de beek: een doorwaadbare plaats, vaak verstevigd door keien. Die keien had je in Drenthe genoeg. Het begrip Amervoorde is niet moeilijk te herleiden als je weet dat Aa water betekent. De route gaat dan langs het beekdal van de Ruimsloot. Het beekje zie je niet liggen, wel de aangrenzende graslanden met erg veel pitrus. Net als het Amerdiep is de Ruimsloot een beek uit de bovenloop van de Drentsche Aa. Een lange rechte verharde weg ( de wandeling gaat  meestal over stille zandpaden, maar nu kan het even niet anders) brengt de wandelaar naar Grolloo. Een mooi bospad over camping De Berenkuil brengt je dan in het dorp Grolloo. Een bezoekje aan de bronzen buste van Harry “Cuby”Muskee is een must. Deze bluesmusicus zette Grolloo op de kaart. Muskee overleed in september 2011 en de inwoners van Grolloo hebben nooit gedacht dat hun dorp een bedevaartsoord voor bluesliefhebbers zou worden.

Eerst zetten we de auto naast cafe De Amer in Amen en fietsen naar het herinneringscentrum, dat over het voormalig Kamp Westerbork vertelt. Het is er erg druk vandaag en niet alleen omdat het toevallig Hemelvaartsdag is. De belangstelling naar de geschiedenis die zich in de regio heeft afgespeeld is erg groot. We zien erg veel gezinnen als we het Melkwegpad aflopen. Langs dit voetpad veel info over sterren,planeten en andere astronomische wetenswaardigheden. Het twee kilometer lange pad brengt de wandelaar uiteindelijk tot de ingang van het voormalig concentratiekamp. Ook hier erg veel interesse. De vervallen woning van de kampcommandant staat er nog. Verder is vrijwel alles weg. De plek maakt erg veel indruk. Zeker als je je realiseert, dat de asfaltweg waarop je het kamp inloopt het tracé van de vroegere spoorlijn was………………. De route loopt niet over het kamp, maar gaat bij de ingang direct naar rechts. Na een paar honderd meter passeren we een verzetsmonument. En weer een stukje verder overblijfselen van een waterzuivering, die in de tweede wereldoorlog door de Duitsers is aangelegd. Het zijn bezinkbakken. In die tijd al mocht het rioolwater niet in het beekdal van het Amerdiep terechtkomen. Uit deze beek werd namelijk drinkwater gewonnen. Toch verrassend, zo’n monument midden in het bos. als je het niet weet, loop je er zo aan voorbij.

Staatsbossen

Dan krijgen we vooral veel bos. Lees: staatsbos. Op kaarten van voor 1900 ziet deze regio er heel anders uit: uitgestrekte heidevelden, afgewisseld door groene oases; de beekdalen. Verder hier en daar een dorpje. In het begin van de 20ste eeuw gaat de schop in de Drentse grond. De “woeste gronden” worden aangepakt en omgezet in landbouwgrond. En op plekken waar bijna niets wilde groeien werd bos aangeplant: maar liefst 18000 ha bos werd door de overheid (lees: door werkelozen) aangeplant. Nu zijn we honderd jaar verder en lopen we door deze bossen. Ze zijn in vakken ingedeeld en elk vak heeft een nummer. De natuurbeleving is nogal wisselend. Er zijn mooie sfeervolle plekken. Bos, dat een kruidlaag, een struiklaag en een boomlaag kent. De perfecte opbouw,  zoals een bos ook hoort te zijn.  Maar we wandelen ook door stukjes monocultuur waar de biologische saaiheid vanaf druipt.  Hier wil je niet lang zijn, je hoort geen vogels, er bloeien geen planten, er is niets te beleven. Toch zie je de bossen mooier worden. Dode bomen blijven liggen, er worden open plekken gecreëerd, het wordt allemaal wat natuurlijker.

Nieuwe natuur in de Holmers en Halkenbroek

Als we de bossen uitkomen passeren we de nieuwe natuur van de Holmers. Landbouwgronden zijn afgegraven en hier mag de heide een poging doen om weer terug te komen. We zijn weer terug in de 19e eeuw! Boerenland wordt weer natuur. De route brengt ons bij een van de mooiste locaties van deze etappe: de 14 meter hoge uitkijktoren die een geweldig uitzicht geeft over het beekdal van het Amerdiep. We kijken hier naar een van de brongebieden van de Drentsche Aa. Het beekdal is door allerlei maatregelen (o.a door het dempen van sloten) weer natter geworden. Als het extreem nat wordt kan het gebied gebruikt worden als waterberging. Hier zie je het mes weer aan twee kanten snijden: we willen graag droge voeten houden, maar hiervoor moeten oude beeklopen weer worden hersteld. Waterbeheer en natuurontwikkeling gaan dan hand in hand. Je ziet het niet alleen hier , maar op heel veel andere plaatsen in ons land. Het broeikaseffect met zijn verwachte extreme neerslag heeft positieve gevolgen voor beken en rivieren. De route loopt  dan op de grens tussen bos en beekdal en je wandelt een stukje met het meanderende Amerdiep op. Prachtige oude houtwallen hier met hele oude eiken Het dalkruid en salomonszegel staan bijna in bloei. Een koekoek roept vlakbij. Als we het beekje   de rug toekeren brengt de etappe ons in een perceel nieuwe natuur: een jong bos, dat een paar jaar geleden aangeplant is als ecologische verbindingszone. Via de Soartendijk komen we in het lieflijke Amen. Middelpunt is het oude culturele café De Amer. Veel bluesliefhebbers kennen deze plek. Meer dan 70 concerten worden hier per jaar gegeven, maar er is ook aandacht voor literatuur en ontmoeting. Het is het eindpunt van deze mooie etappe.

Links:

http://www.cafedeamer.nl/

Over Holmers en Halkenbroek http://www.drentscheaa.nl/documents/nieuwsarchief/beekdal_holmers.xml?lang=nl

http://www.kampwesterbork.nl