Uitgebloeide strook boekweit naast kiemende winterrogge in het najaar.

Boekweit bijna aan het einde van de bloei

Boekweitkorrels zijn vruchtjes van die plant. De vruchtjes hebben een driehoekige vorm met een roodbruine dop, die eruitziet als dat van een beukennootje. Ze hangen nu op de plek waar de bloei heeft plaatsgevonden. De bloemen zijn bestoven door insecten.

Geen graan

Het dopje wordt er voor gebruik afgehaald. De zaden blijven over. Van deze glutenvrij boekweitgrutten wordt meel gemalen dat erg geschikt is voor het maken van pannenkoeken. Boekweit is geen graan. Voor boeren is het een lastig gewas. Erg gevoelig voor weersomstandigheden en de opbrengst is ook niet hoog. En het heeft nog een nadeel: De planten zijn nooit tegelijk klaar voor de oogst. Op een boekweitakker zie je tot laat in de zomer uitgebloeide en nog bloeiende planten. Heel anders dan bij graan.

Boekweit in de nazomer. Hier en daar nog bloei, veel vruchten zijn rijp.

 Herontdekt 

Zoals al eerder opgemerkt, boekweit wint aan populariteit. Jammer, dat de meeste boekweit die wij in ons land consumeren afkomstig is uit het buitenland, bijvoorbeeld uit Frankrijk, China en Polen. Je vraagt je dan af, waarom we in ons eigen land dit mooie gewas bijna helemaal kwijt zijn. Vroeger werd boekweit hier toch ook verbouwd ? Bovendien heeft het helemaal geen (zwaar) bemeste grond nodig. Het is gewoon een makkelijk gewas, is een verrijking voor  het landschap, trekt erg veel insecten en is niet gevoelig voor ziekten en plagen. Dus….? Gelukkig zijn er mooie ontwikkelingen. Drie voorbeelden:

De Boekweit coöperatie 

In oktober 2024 hebben boekweittelers, natuurorganisaties en met steun van de provincie Drenthe de Boekweit coöperatie opgericht. Doel: mogelijkheden verkennen voor boekweitteelt op  gronden van de provincie en/of van de natuurorganisaties en natuurlijk om de Nederlandse boekweit te promoten en in de winkels te krijgen. Als telers boekweit weer op grotere schaal in Nederland verbouwen, is het makkelijker om deze te verwerken én voor een goede prijs aan te bieden aan winkels. Misschien een proces van lange adem, maar een goede begin.

Land van Ons 

Weer een coöperatie. Weer een burgerinitiatief. Meer dan 30.000 burgers ondersteunen deze organisatie en dat aantal gaat in een rap tempo omhoog. Land van Ons koopt met het geld boerenland. Nergens gaat de biodiversiteit zo hard achteruit als op agrarische grond. Op de website lees je “We verpachten onze gronden aan biologische boeren. Gifvrije teelt en variatie in gewassen brengt de bodem weer tot leven. Vrijwilligers planten heggen en bomen, graven poelen en verflauwen slootkanten.  We zien bloemen, bijen en vogels terugkomen” Een van de meer dan dertig percelen is de Holtesch bij Beilen. Daar speelt boekweit een belangrijke rol.

Een Odin-boerderij in Brabant 

Op landgoed Baest, tussen de bossen bij Oostelbeers (NB), begon biologische coöperatie Odin in 2016 aan een uniek initiatief: een eigen biodynamische boerderij die nieuwe groentevarianten ontwikkelt, het zaad daarvan in de handel brengt en nu groenten levert aan de 41 biologische winkels van Odin. De boerderij beslaat 26 hectare, waarvan er 6 bestaan uit natuurbuffer. Een van de gewassen die wordt geteeld is boekweit. De boerderij wil  de boekweitteelt in Brabant terug brengen en dat met name de bijna verloren gegane Brabantse Grijze Zandboekweit.

Ingezaaide strook boekweit op Den Westerhuis

Overheid faalt 

Drie voorbeelden van een coöperatie, een organisatie door burgers opgericht, die niet langer meer willen wachten op een overheid die het nalaat om biologische landbouw te promoten. Allerlei subsidies naar de gangbare landbouw, in verhouding te weinig steun voor boeren die bijvoorbeeld van gangbaar over willen stappen naar biologisch of natuur inclusief. In 2030 zou op 15% van het Nederlandse landbouw areaal biologisch geteeld moeten worden. Dat gaan we in dit tempo niet halen.