Eerst zetten we de auto naast cafe De Amer in Amen en fietsen naar het herinneringscentrum, dat over het voormalig Kamp Westerbork vertelt. Het is er erg druk vandaag en niet alleen omdat het toevallig Hemelvaartsdag is. De belangstelling naar de geschiedenis die zich in de regio heeft afgespeeld is erg groot. We zien erg veel gezinnen als we het Melkwegpad aflopen. Langs dit voetpad veel info over sterren,planeten en andere astronomische wetenswaardigheden. Het twee kilometer lange pad brengt de wandelaar uiteindelijk tot de ingang van het voormalig concentratiekamp. Ook hier erg veel interesse. De vervallen woning van de kampcommandant staat er nog. Verder is vrijwel alles weg. De plek maakt erg veel indruk. Zeker als je je realiseert, dat de asfaltweg waarop je het kamp inloopt het tracé van de vroegere spoorlijn was………………. De route loopt niet over het kamp, maar gaat bij de ingang direct naar rechts. Na een paar honderd meter passeren we een verzetsmonument. En weer een stukje verder overblijfselen van een waterzuivering, die in de tweede wereldoorlog door de Duitsers is aangelegd. Het zijn bezinkbakken. In die tijd al mocht het rioolwater niet in het beekdal van het Amerdiep terechtkomen. Uit deze beek werd namelijk drinkwater gewonnen. Toch verrassend, zo’n monument midden in het bos. als je het niet weet, loop je er zo aan voorbij.

Staatsbossen

Dan krijgen we vooral veel bos. Lees: staatsbos. Op kaarten van voor 1900 ziet deze regio er heel anders uit: uitgestrekte heidevelden, afgewisseld door groene oases; de beekdalen. Verder hier en daar een dorpje. In het begin van de 20ste eeuw gaat de schop in de Drentse grond. De “woeste gronden” worden aangepakt en omgezet in landbouwgrond. En op plekken waar bijna niets wilde groeien werd bos aangeplant: maar liefst 18000 ha bos werd door de overheid (lees: door werkelozen) aangeplant. Nu zijn we honderd jaar verder en lopen we door deze bossen. Ze zijn in vakken ingedeeld en elk vak heeft een nummer. De natuurbeleving is nogal wisselend. Er zijn mooie sfeervolle plekken. Bos, dat een kruidlaag, een struiklaag en een boomlaag kent. De perfecte opbouw,  zoals een bos ook hoort te zijn.  Maar we wandelen ook door stukjes monocultuur waar de biologische saaiheid vanaf druipt.  Hier wil je niet lang zijn, je hoort geen vogels, er bloeien geen planten, er is niets te beleven. Toch zie je de bossen mooier worden. Dode bomen blijven liggen, er worden open plekken gecreëerd, het wordt allemaal wat natuurlijker.

Nieuwe natuur in de Holmers en Halkenbroek

Als we de bossen uitkomen passeren we de nieuwe natuur van de Holmers. Landbouwgronden zijn afgegraven en hier mag de heide een poging doen om weer terug te komen. We zijn weer terug in de 19e eeuw! Boerenland wordt weer natuur. De route brengt ons bij een van de mooiste locaties van deze etappe: de 14 meter hoge uitkijktoren die een geweldig uitzicht geeft over het beekdal van het Amerdiep. We kijken hier naar een van de brongebieden van de Drentsche Aa. Het beekdal is door allerlei maatregelen (o.a door het dempen van sloten) weer natter geworden. Als het extreem nat wordt kan het gebied gebruikt worden als waterberging. Hier zie je het mes weer aan twee kanten snijden: we willen graag droge voeten houden, maar hiervoor moeten oude beeklopen weer worden hersteld. Waterbeheer en natuurontwikkeling gaan dan hand in hand. Je ziet het niet alleen hier , maar op heel veel andere plaatsen in ons land. Het broeikaseffect met zijn verwachte extreme neerslag heeft positieve gevolgen voor beken en rivieren. De route loopt  dan op de grens tussen bos en beekdal en je wandelt een stukje met het meanderende Amerdiep op. Prachtige oude houtwallen hier met hele oude eiken Het dalkruid en salomonszegel staan bijna in bloei. Een koekoek roept vlakbij. Als we het beekje   de rug toekeren brengt de etappe ons in een perceel nieuwe natuur: een jong bos, dat een paar jaar geleden aangeplant is als ecologische verbindingszone. Via de Soartendijk komen we in het lieflijke Amen. Middelpunt is het oude culturele café De Amer. Veel bluesliefhebbers kennen deze plek. Meer dan 70 concerten worden hier per jaar gegeven, maar er is ook aandacht voor literatuur en ontmoeting. Het is het eindpunt van deze mooie etappe.

Links:

http://www.cafedeamer.nl/

Over Holmers en Halkenbroek http://www.drentscheaa.nl/documents/nieuwsarchief/beekdal_holmers.xml?lang=nl

http://www.kampwesterbork.nl

Keizer van alle Drentse beekdalen

Het landschap is zelfs voor een groot deel door de mens ingericht. Wordt het Reestdal “De grootvorstin van Drenthe’s stroomen” genoemd, dan is het stroomgebied van de Drentsche Aa zeker de “keizer” van de Drentse beken ! Weinig gebieden in ons land zijn zo rijk bedeeld met cultuurhistorie en natuur als het beek-en esdorpenlandschap van de Drentsche Aa. Apart is trouwens de naam die men aan het gebied geeft. In het beekdal van de Drentsche Aa is namelijk helemaal geen Drentsche Aa te bekennen. De beek bestaat namelijk niet! Tenminste niet in Drenthe.

Ten zuiden van het Groningse Glimmen stroomt inderdaad de Drentsche Aa richting het Noord Willemskanaal. Alle stroompjes in het beekdal van de Drentsche Aa hebben een andere naam ! En het zijn er nog al wat: wel eens gehoord van het Anderse Diep, het Loonerdiep, het Taarlozer Diep, het Deurzerdiep en het Zeegser Loopje? En er zijn er nog meer.

Talloze beekjes

Kleine meanderende stroompjes die als een waaier door Noord Drenthe stromen. Ooit kwam de Drentsche Aa uit in de buurt van de stad Groningen. Ten noorden van de stad verenigde hij zich met de Hunze om via het Reitdiep af te stromen naar de Waddenzee.

Stroomopwaarts kijk je van de stad Groningen naar de brontakken in Midden-Drenthe, ten zuiden van Assen, Grolloo en Rolde. Dankzij 21 meter hoogteverschil wil het water wel stromen. De waterscheiding aan de oostkant is de Hondsrug; aan de west- en zuidkant ligt die bij Hooghalen en Schoonloo. Het hele stroomgebied is zo’n 30.000 hectare groot. Ter informatie : het stroomgebied van de Reest heeft nu een oppervlakte van ongeveer 6000 ha.Het stroomdal ligt in de driehoek tussen Tynaarlo, Eext en Rolde en is een bezoek meer dan waard.

Orchideeen

De meeste bezoekers doen het beekdal aan vanwege de massaal bloeiende orchideeën. In mei/juni kleuren de bloemen van de brede orchis sommige graslanden paars. Toen Staatsbosbeheer in de loop van de jaren zestig begon met het aankopen van gronden in het Drentsche Aa-gebied, waren er bijna geen orchideeën meer over. Door het vasthouden van voldoende water en door het instellen van een consequent hooilandbeheer, ging het al snel de goede kant op.

Nu zijn er zo’n tweehonderd percelen waar de Brede orchis voorkomt, soms met duizenden tegelijk. Maar het zijn niet alleen de orchideeën die het landschap kleuren. In april overheerst het geel van de duizenden dotterbloemen, later gevolgd door de witte linten van het fluitenkruid. De bloemenpracht is vooral te danken aan het  verschralende beheer van de hooilanden.

De graslanden worden één keer per jaar gemaaid, het maaisel wordt afgevoerd en de landen worden niet bemest. Ook in dit beekdal geldt: hoe armer de grond, des te rijker de plantengroei. Vroeger gebruikten de boeren dit hooi als veevoer om er de winter mee door te komen. Nu past Staatsbosbeheer hetzelfde beheer toe.

Houtwallen

Kenmerkend voor een Drents beekdal zijn de houtwallen. Veel beken worden aan weerskanten geflankeerd door parallel lopende houtwallen of bosjes. Op die manier werd het beekdalsysteem gescheiden van de es (akkers) of de heide. Houtwallen liggen ook vaak dwars op de beek. Dat levert het zgn. coulissenlandschap op. Deze dwarswallen zijn vroeger aangelegd  als eigendomsmarkering, maar ook om vee tegen te houden.

Kleinschalig landschap

Het landschap krijgt hierdoor een zeer intiem en besloten karakter. Tijdens een wandeling langs het Anloöerdiep is dit erg goed te zien. Vroeger zijn veel houtwallen verdwenen, maar de laatste jaren worden er ook veel wallen hersteld. Het dorp Anlo is trouwens erg geschikt als uitgangspunt voor een mooie fiets-of wandeltocht door het beekdal van de Drentsche Aa.

De kerk van Anlo is de oudste van Drenthe. Het gebouw dateert uit de 11de eeuw.  De toren is ruim 23 meter hoog. Op de 3e verdieping hangt een 18e eeuwse klok, die elke dag om 12 uur door de kinderen van de basisschool wordt geluid.

Aan de flanken van een beekdal lagen vroeger essen en heidevelden. Het Ballooërveld en de Gasterse Duinen zijn nog mooi bewaarde heidevelden. Een eeuw geleden bestond het grootste deel van het Drentsche Aa gebied voornamelijk uit heide. Wandelen over het Ballooërveld, met in de verte de kerktoren van Rolde als baken roept nog steeds het gevoel op van de grote stille heide van toen. Dit heide gebied grenst aan twee kanten aan een beekdal, een situatie die in ons land nergens meer voorkomt.

Stuifzanden

Opmerkelijk is dat het Ballooërveld tot lange tijd fungeerde als oefenterrein voor Defensie en pas in september 2006 werd overgedragen aan Staatsbosbeheer. Behalve heide omvatten bovengenoemde terreinen ook stuifzanden. In de negentiende eeuw waren deze “zandwoestijnen” berucht en bevreesd. Zandverstuivingen zijn vaak ontstaan door overbegrazing door schapen van heidevelden. Hierdoor kreeg de wind vat op het zand.

In Oost-Nederland dreigde op tallozen plaatsen stuivend zand uit te lopen op een regionale ramp. Bebossing zorgde voor de ommekeer. Het stuifzand werd beteugeld. Tegenwoordig zijn er niet veel stuifzanden meer in ons land, maar in het beeklandschap van de Drentsche Aa zijn ze nog te bewonderen. De naam “Gasterse Duinen” zegt al genoeg.

Historie

Wat geschiedenis betreft is er in dit Nationaal Park erg veel te zien. Grafheuvels, hunebedden, pingoruïnes, prehistorische akkertjes, oude karrensporen, her en der verspreid is dit erfgoed te vinden. En een bezoekje aan de Ballooërkuil is een must. Volgens de overlevering gingen de Germanen  al naar deze door wallen omgeven kuil om er te vergaderen en recht te spreken.

Wandelen en fietsen

Er valt nog veel meer te vertellen over dit prachtige gebied. U moet er gewoon eens gaan wandelen of fietsen. Mogelijkheden genoeg. Er is een zeer informatieve website :  www.drentscheaa.nl , met daarop veel interessante achtergronden, maar ook wandelroutes e.d.

Een erg bruikbare wandelkaart is de topografische wandelkaart “Drentsche Aa” met een schaal van 1: 25.000. De kaart is verkrijgbaar op de website www.kaartenenatlassen.nl (5 euro)

Verder heeft Staatsbosbeheer twee wandelfolders uitgegeven met daarin 11 wandelroutes. Deze routes kunnen erg mooi worden gecombineerd. Opstapplaatsen zijn bijvoorbeeld Gasteren, Zeegse, Oudemolen en Anloo.

Op de website www.ontrack.nl vindt u (tegen betaling) de 10 kilometer lange Orchideeënroute, een prachtige wandelroute die ook buiten de orchideeëntijd erg de moeite waard is. In Anloo staat het informatiecentrum de Homanshof waar deze routes gratis verkrijgbaar zijn. Naast dit gebouw is in de zomerperiode een sfeervolle theeschenkerij geopend. (alleen op zondagmiddag)

Fotoalbum

Kijk voor meer foto’s van dit mooi stukje Drenthe op de volgende link naar het fotoalbum:

http://nl.fotoalbum.eu/reestdalalbum/a235375