Klaprozen in de graanakker

Klaprozen of papavers hebben vaak grote bloemen die afzonderlijk op lange stelen staan. Voordat ze uit de kelk komen knikken ze. De bloemen hebben geen honingklieren, maar wel erg veel meeldraden. In de stengel zit wit melksap.

De klaproos heeft vier kroonbladen

Klaprozen komen oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied. Via de graanteelt hebben ze zich over Europa verspreid. In Nederland komen drie soorten klaprozen voor: de gewone klaproos of grote klaproos, de ruige klaproos en de kleine klaproos. In tuinen vind je vaak nog een stevige soort uit de familie: de slaapbol.

Klaproos: ik heb geduld…..

De grote of gewone klaproos grijpt haar kans als andere planten deze laat liggen. Dat gebeurt bijvoorbeeld in perioden van droogte. Valt er over een lange periode geen drup regen, dan ontstaan er gaten in de vegetatie. Planten die wat langzamer groeien laten het

Klaprozen grijpen hun kans op verstoorde bodems

afweten en dat is juist gunstig voor de gewone klaproos. Er ontstaat ruimte. Vlak onder het maaiveld liggen op heel veel plekken de kleine zaadjes van de klaproos te wachten op hun kans. De zaadjes houden tientallen jaren hun kiemkracht. Komt er na een droge periode een weersomslag met eindelijk weer wat  regen, dan pakken ze hun kans. De zaadjes hebben maar een klein beetje licht en water nodig om te ontkiemen. En dan gaat het snel, vooral in het voorjaar. Groeien, bloeien en zaaien. De cyclus is maar kort. En vaak massaal en explosief.

In de graanakkers

Klaprozen horen thuis in graanakkers. Helaas, je ziet ze op het boerenland nauwelijks meer. Granen worden bespoten met pesticiden tegen schimmels, onkruiden en insecten en

Geen akkerkruiden in graanakkers intensieve landbouw

bemest. Maar liefst 36% van het landbouwoppervlak in ons land wordt gebruikt voor graanteelt, verreweg het grootste deel wordt verwerkt tot veevoer. Geen plaats meer voor klaprozen, ook niet voor korenbloem, bolderik, akkerviooltje, gele ganzenbloem en nog veel meer. Wil je nog klaprozen in een akker zien bloeien, dan moet je gaan wandelen of fietsen in beschermde natuurreservaten. In het Reestdal bijvoorbeeld zaaien Landschap Overijssel en Het Drentse Landschap ieder najaar wintergranen in. Kunstmest en gewasbescherming zijn not done. De oogst kan natuurlijk niet tippen aan die van de intensieve veeteelt. In de periode mei tot en met juli zien sommige essen (akkers) blauw van de korenbloemen en rood van de klaprozen. Hier alles in dienst van de flora en fauna. De akkers trekken veel insecten aan.

Akkerkruiden in het graan in het Reestdal: korenbloem, margriet, teunisbloem, slangenkruid en klaproos.

Fotogeniek

De klaproos valt natuurlijk al van verre op door die prachtige felrode kleur. Variaties van licht naar donker zijn ook mogelijk, maar de meeste fotografen vallen voor rood. De bloem is erg fotogeniek, vooral vlak voordat deze uit de knop komt. De knop scheurt als het ware doormidden en je ziet de verfrommelde en opgevouwen blaadjes zitten, wachtend op het grote moment. Insecten (vooral hommels) komen af op het stuifmeel. Nectar produceert de klaproos niet. Haast is geboden in de insectenwereld, want klaprozen bloeien maar kort. Geschikt voor de vaas zijn ze ook al niet. De bloemen staan op stijf behaarde stengels, daar kun je met tegenlicht en op macro niveau hele leuke foto’s van maken

Herdenken

Op plekken met een bodem die al heel lang met rust is gelaten vind je niet of nauwelijks klaprozen. Het zijn planten van de verstoorde grond, net als Jacobskruiskruid. Onder verstoorde of geroerde grond verstaan we een bodem waar is geploegd, geschoven, gegraven, of die omgewoeld is door dierlijke activiteiten, denk aan mollen, dassen en wilde zwijnen. Daar, op die open plekken, pakken de zaadjes van de papaver hun kans. Heb je klaprozen in je groentetuin (gehad) , dan zal het spitten de bodem verstoren en is de kans op klaprozen dus weer groot. Klaprozen ( poppy’s) staan ( vooral in Groot Brittannië) symbool voor de herinnering aan de soldaten die in de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) zijn omgekomen. Het verhaal gaat dat in het gebombardeerde en omgewoelde landschap klaprozen massaal op de graven van de duizenden gesneuvelden in bloei kwamen.  De Canadese majoor John McCrae zag het en  maakte er een gedicht over, dat later wereldberoemd werd. Landen in het Gemenebest vieren nog steeds op 11 november Rememberance Day. Deelnemers dragen dan een klaproos en herdenken de mensen die in de Eerste Wereldoorlog hebben gevochten.

wit melksap in de stengel van de slaapbol

Gebruik

Vroeger werden papavers gebruikt om er een hoestdrankje van te maken. Dat weet bijna niemand. Veel bekender is het gebruik van de slaapbol. Een grotere en steviger klaproos ook met wit melksap in de stengels. Uit dit sap, dat een verdovende werking heeft, wordt opium en morfine gewonnen. De bladeren van de gewone klaproos kun je plukken in april en mei. Je kunt ze toevoegen aan salades of  wokken als spinazie. De bloemen zijn de hele zomer te plukken en worden vaak gebruikt als garnering.

Eenzame klaproos tussen de korenbloemen