Je kunt het geloven of niet, maar ik ben zeer vereerd. Ik mag iets over mezelf vertellen. En dat doe ik graag. Ik sta aan de rand van landgoed Dickninge en dagelijks geniet ik van een prachtig uitzicht over het dal van de Reest. Ik heb vanaf deze oude steilrand een mooie uitkijk over de es van Dickninge. Vaak zie ik wandelaars met bewondering naar me kijken. De keren dat ik ben gefotografeerd zijn niet te tellen!  Dat is ook logisch, want ik ben erg indrukwekkend om te zien. Mijn weerbarstige zware stam heeft een behoorlijke doorsnede en mijn takken zijn knoestig en grillig. 

Ik maak ieder jaar twee jaarringen: een brede in het voorjaar en een smalle in de zomer en herfst

Mijn wetenschappelijke naam is Quercus Sessiliflora, maar je mag ook wel gewoon wintereik zeggen. Mijn leeftijd? Dat weet ik zelf niet, ik ben in ieder geval ouder dan 100 jaar.  Ik heb in mijn leven veel meegemaakt. Om mijn leeftijd te bepalen heb je de dendrochronologie nodig, dat is de wetenschap die jaarringen van (oude) bomen bestudeert om zo de leeftijd te bepalen. Het mooie van ouder worden als boom, is dat er met steeds meer respect naar je wordt omgezien. Ik weet niet hoe dat in de mensenwereld gaat, maar om als monument bekeken en behandeld te worden geeft wel een goed gevoel.  

De beschreven eik als solitaire boom op de esrand

Beetje verloren 

Als je vanaf het tolhuisje de rand van de es volgt, zie je me al gauw staan. Ik heb geen buren, ik sta er een beetje verloren bij.  Verderop is het veel gezelliger, daar staan vier soortgenoten van me bij elkaar. Vroeger stonden hier veel meer eiken, die zijn gekapt en ik heb dus gewoon geluk gehad. Je kunt me ook makkelijk herkennen aan een grote lage tak aan de zuidkant van mijn stam. Misschien heb ik al die aandacht ook wel te danken aan mijn eenzame plek. Ik val gewoon op. Ieder nadeel heeft………………

vertakkingen van de luchtpijp Bron: Slingeland Ziekenhuis

Silhouet

Mijn silhouet, mijn profiel zal ik maar zeggen, kun je mooi zien als je naar me kijkt met een roodgekleurde winterse avondlucht als achtergrond. Er zijn mensen, die dan denken aan de bouw van een long. De zware stam lijkt dan op de luchtpijp, grote zware zijtakken vormen de bronchiën,  kleinere twijgen stellen de luchtpijptakjes voor. En om het verhaal compleet te maken : de knoppen aan het eind van de kleinste takjes lijken dan op de longblaasjes. In ieder geval is mijn kroon koepelvormig en is het verloop van mijn takken grillig.

Winterslaap

Een paar maanden geleden heb ik mijn bladeren laten vallen. En dat is maar goed ook. Bij lage temperaturen kan ik geen water meer uit de grond opzuigen. Dat zou betekenen dat al die duizenden bladeren die ik draag zouden uitdrogen. Daarom ben ik nu kaal en verkeer in rust. Nou ja, rust…. laat ik maar zeggen dat veel van mijn levensprocessen momenteel

Geelgors

erg traag gaan. Ik krijg vaak vogels op bezoek. Geelgorzen bijvoorbeeld hebben vanuit mijn kale kruin een prachtig uitzicht over de omgeving. Aan fotosynthese doe ik nu even niet.  Daar heb ik bladgroen voor nodig en dat ben ik sinds de herfst kwijt. Straks, in het voorjaar, krijg ik weer nieuwe blaadjes en ga ik weer een heleboel CO2 opnemen en zuurstof afgeven. Ik weet niet wat jij doet om de opwarming van de planeet tegen te gaan, maar ik lever mijn bijdrage !

eindknoppen eik

Knoppen

Je kunt aan me zien dat ik een eik ben door naar mijn knoppen te kijken! Mijn knoppen zijn bruin en er zitten altijd meerdere bij elkaar. Ze hebben geen steeltjes, zoals die van de zwarte els. Groter dan een centimeter zijn ze nooit. En let ook eens op mijn schors! Die is grijsbruin en heeft verticaal lopende groeven.

De eik van Dickninge

Op de tentoonstelling in het Groninger Museum  “De romantiek in het noorden –van Friedrich tot Turner ” hangt een schilderij van een solitaire oude eik in een winters landschap. Het is in 1827 gemaakt door Caspar David Friedrich (1774-1840). Deze Duitse landschapsschilder is bekend geworden door zijn landschappen, vaak weergegeven vol drama en symboliek. Naast het schilderij hangt een opmerkelijke tekst : “Tijdens de Romantiek werden bomen beschouwd als de ziel van het landschap. Voor veel romantische schilders was de eik de meest geliefde boom, die onder andere werd geassocieerd met eigenschappen als standvastigheid en trouw “. Karakteristieke bomen als ziel van het landschap. Herkenbaar. Het kappen van een jarenoude boom doet veel mensen pijn. Is de boom eenmaal weg, dan is het net alsof het plaatje niet meer klopt. De lege plek brengt je uit je evenwicht. De boom was zo bepalend….

Karakter

In het Reestdal staan meerder oude en vaak alleenstaande eikenbomen. Ze vallen erg op. Vooral ’s winters als de boom zijn grillig uitgegroeide takken laat zien. Een boom is ‘s winters veel mooier dan in de zomer. De boom laat dan veel meer van zijn karakter zien. Iedere soort heeft zijn eigen silhouet. De kleur van de schors en takken valt meer op. En kijk eens  naar de knoppen. Ook aan een knop herken je de boom.

Eik op de Wildenberg

Opvallende eiken in het Reestdal

Indrukwekkende eiken vind je bijvoorbeeld aan de rand van de es op Landgoed Dickninge.

Een eik heeft karakter

Deze website volgde “de eik van Dickninge” gedurende vier seizoenen. Ook op de heide van De Wildenberg staan prachtige oude eiken. En hier en daar staan nog grote schaduwgevende eikenbomen in weilanden. Bovendien vind je in de benedenloop van het Reestdal naast grote boerderijen vaak nog  indrukwekkende eikengaarden.

Let eens op mijn bladeren. Zie je wat er tussen zit? De knoppen voor het volgend jaar! De herfst is dus niet alleen een seizoen van afbraak, voor wie het zien wil…..ik ben al klaar voor de komende lente. Waar ik me wel een beetje zorgen over maak is de zwavelzwam op mijn stam. Deze ordinaire parasiet zuigt met zijn schimmeldraden stoffen uit mijn lijf. En daar houd ik niet van. Erg veel last heb ik er niet van, maar ik ben bang dat ie me uiteindelijk zwakker maakt. Laten we het beste ervan hopen.

Meer eik van Dickninge: http://hetreestdal.nl/?cat=415

Eindelijk zie ik er zo uit zoals het moet zijn: een statige boom met een groene kruin.In de komende maanden draait alles om de kleur groen. Beter gezegd: alles draait om bladgroen. Mijn duizenden blaadjes zijn opgebouwd uit ontelbare cellen en in die cellen bevinden zich miljarden en miljarden bladgroenkorrels. Ik ben eigenlijk een grote suikerfabriek. Ik zal het even uitleggen. Als het licht wordt beginnen mijn machines (lees: bladgroenkorrels) te draaien en te produceren. Het product heet glucose. In de volksmond ook wel druivensuiker genoemd. Mijn bladgroenkorrels hebben voor dit productieproces veel energie nodig. Die halen ze uit het zonlicht. Dat er energie in zonlicht zit, dat heeft de mensheid inmiddels ook ontdekt. Nou, wij bomen weten dat al miljoenen jaren!

Water

Om glucose te kunnen maken heb ik ook grondstoffen nodig. Dat zijn er maar twee! Hele simpele bestanddelen zijn het: water en koolstofdioxide (beter berucht als CO2). De fijnste vertakkingen van mijn enorme wortelstelsel halen honderden liters water per dag uit de grond. Gelukkig ben ik niet afhankelijk van oppervlaktewater. Ook al staan de sloten droog, het moet wel erg droog zijn wil ik daar last krijgen. Het water wordt door mijn wortels omhoog gedrukt de vaatbundels in. Helemaal boven in zuigen mijn bladeren het water uit die vaten. Zo heb ik overdag een constante stijgende sapstroom. De buizen die dit water vervoeren heten houtvaten. Er zijn mensen die beweren dat je met een stethoscoop het water kan horen stromen.

CO2

De andere grondstof heet koolstofdioxide. Er zit maar weinig van dit gas in de lucht: 0.04%. Dat stelt niet veel voor. Van de tienduizend luchtdeeltjes zijn dat er maar vier. Voor ons bomen zijn die deeltjes erg belangrijk. We hebben ze nodig om een glucosemolecuul op te bouwen. Tegenwoordig wordt het broeikasgas genoemd. Dat klinkt er negatief. Koolstofdioxide, voor ons onmisbaar, heeft de laatste jaren veel imagoschade opgelopen. Er kunnen wat mij betreft wel wat meer CO2 deeltjes in de lucht zitten. Ik kan ze wel gebruiken. Als mensen zo graag de toename van CO2 in de lucht willen beperken, waarom planten ze dan niet meer bomen? En kappen ze regenwouden? Ik snap dit niet!

Energie

Bladgroenkorrels draaien op zonne-energie. Dat doen ze al miljoenen jaren. Alleen als er licht op mijn bladeren schijnt maken ze glucose. De energie die in zonlicht zit is nodig om de suiker te maken. Een groot deel van die energie wordt  in het glucosemolecuul gestopt. Glucose is dus een energierijke stof. Alle andere producten die ik van glucose kan maken, zoals vet, eiwit en zetmeel, zijn dus ook energierijk.Eindelijk heeft de mens nu ook door dat er uit zonlicht wat te halen valt. Wij bomen lachen daar wat om. Wat een gedoe en geklungel! Zoveel zonnepanelen en nog maar zo weinig opbrengst. Nee, geef mij maar gewoon bladgroen! Die korrels van mij zijn niet te overtreffen!

Zuurstof

Het is over het algemeen wel bekend, dat wij bomen zuurstof maken. Wat niet iedereen weet is dat we dat alleen doen in het licht. Tijdens de glucoseproductie ontstaat een gas, dat ik zelf weer nodig heb. De zuurstof die vrij komt is nodig om alle bladcellen aan verbranding te laten doen. Ik maak echter veel meer zuurstof dan ik zelf nodig heb. Mijn nettoproductie geef ik overdag af aan de lucht. Dat alle andere levende wezens er maar van mogen genieten! ’s Nachts halen mijn cellen zuurstof uit de lucht. Ik kan het dan zelf niet produceren.

Glucose

Het eindproduct van het productieproces. Fotosynthese wordt het ook wel genoemd. Of koolstofassimilatie. Ingewikkelde woorden voor een proces waar de hele wereld afhankelijk van is. Worden wij bomen wel op onze waarde ingeschat? Weet iedereen wel hoe belangrijk we zijn? Van glucose maken we veel andere producten. Mijn eikels bijvoorbeeld zijn heel voedzaam voor dieren, er zitten veel zetmeel en eiwitten in! En denk eens aan andere planten of bomen. In zonnebloempitten zit olie. Aardappelen zijn rijk aan zetmeel. Bonen en erwten staan bekend om hun rijkdom aan eiwit. De plant zal eerste glucose moeten maken om deze voedingsstoffen te kunnen leveren. Zonder licht, water en CO2 geen glucose. Zonder glucose geen zetmeel,eiwit en vet !

Fotosynthese kun je dus zo samenvatten:

energie uit zonlicht + co2 uit de lucht + water uit de grond  ► glucose +zuurstof