Het beekdal van de Elperstroom

Niet iedereen kent dit prachtige beekdal. Als langeafstandswandelaar passeer je het gebied als onderdeel van het 320 km lange Drenthepad  en de route van Knapzakroute Elp (K5) loopt er helemaal doorheen. Fietspaden lopen er niet, veel recreanten laten het beekdal dus ongewild links liggen. En dat is erg jammer, want het is één van de best bewaarde beekdallandschappen in Drenthe.

Ligging

Het beekdal van de Elperstroom ligt ten oosten van het Drentse dorpje Elp. Het ligt wat ingeklemd tussen de boswachterijen van Grolloo en Schoonloo. Net zoals de meeste andere Drentse beekdalen ligt het geïsoleerd als een natuurlijk eiland te midden van intensief gebruikte landbouwgronden en productiebossen. Het reservaat heeft geen directe verbinding met andere beekdalen. Tussen bovenloop en benedenloop is het gebied landschappelijk een juweeltje. Je ziet alle karaktereigenschappen van een beekdal om je heen: houtwallen,natte hooilandjes, greppels, elzenhagen, kleine bosjes, een meanderende beek, moerasjes en op de flanken nog bolvormige essen. De hooilandjes zijn allemaal begrensd door elzenhagen of houtwallen. Zo ontstaat een prachtig coulisselandschap. Loslopende galloways begrazen de natte graslanden. De Elperstroom staat voor een netwerk van beekjes en slootjes,die samen het natte ecosysteem in stand houden.

Vroeger

Rond 1900 was het beekdal voor de boeren interessant als hooiland. Het natte gebied werd omgeven door heidevelden met vennetjes. Op historische topografische kaarten is dit goed te zien. In de jaren 30 waren de heidevelden vrijwel allemaal al in cultuur gebracht. Om de massale werkeloosheid in die tijd te bestrijden werden honderden arbeiders aan het werk gezet om bossen aan te planten. Zo ontstonden de uitgestrekte en vaak saaie boswachterijen van Grolloo en Schoonloo. De waterhuishouding in de regio veranderde hierdoor. Het beekdal kon het water niet goed meer kwijt en er was vaak sprake van wateroverlast. Dit natuurlijk tot ergernis van de boeren. Er werden maatregelen getroffen om zoveel mogelijk water uit het beekdal van de Elperstroom af te voeren richting Het Oranjekanaal. Gevolgen voor het beekdal: daling van de grondwaterstand, minder kwel in het gebied en een enorme achteruitgang in biodiversiteit. Ach, waar hebben we dit vaker gezien? Het ging bijna in elk beekdal in Nederland zo. Economie voor natuur. Men zag de waarde van het groen niet zo, er was toch natuur genoeg. Deze situatie duurde tot in de jaren 60 van de 20ste eeuw.

Verandering

Na 1977 keerde het tij. Het gebied kreeg een ander status en werd vanaf toen “reservaat Elperstroom” genoemd. Er werden maatregelen genomen om het gebied weer een eigen waterhuishouding te geven,die gunstig zou uitpakken voor natuur en landschap. Aankoop van landbouwgronden deden het reservaat ook goed. Er kwam meer kalkrijke kwel in het gebied en op een aantal locaties herstelden blauwgraslanden zich. Een aantal waterafvoerende watergangen zijn gedempt om meer water in het beekdal vast te houden. Meanders zijn hersteld. Op 16 februari 2010 is het Elperstroomgebied aangewezen als Natura-2000 gebied.

Flora en fauna

Het reservaat haalde in 2010 de media door een toename van de zilveren maan, een voor ons land zeldzame vlinder, die nog maar op een beperkt aantal locaties voorkomt. De vlinder is afhankelijk van het moerasviooltje. Vogelaars weten dat de grauwe klauwier het reservaat heeft als broedgebied. Door het kalkrijke kwelwater is het gebied ook gezegend met blauwgraslanden (blauwe zegge) en kalkmoerassen. Het halfopen landschap biedt veel zangvogelsoorten goede kansen en ook reeën voelen zich er goed thuis. Uit een flora en fauna-inventarisatie bleken er behoorlijk wat rode lijst soorten voor te komen. Behalve de al eerder genoemde zilveren maan en grauwe klauwier weten ook bedreigde soorten als waterspitsmuis,adder, heideblauwtje en roodborsttapuit het beekdal te waarderen. 

Toegang

Het gebied wordt al sinds lange tijd beheerd door Staatsbosbeheer. Excursies o.l.v. een boswachter zijn mogelijk, het is de enige manier om het gebied goed te leren kennen, want je mag er niet in. De natte hooilandjes zijn afgesloten. Er lopen wel wandelroutes door het gebied, zodat je prima van het landschap kunt genieten. Op een paar plekken steekt de wandelaar/fietser de  Elperstroom over.

Sfeervolle fotoreportage: http://en.fotoalbum.eu/reestdalalbum/a542243

filmje over zilveren maan: http://www.youtube.com/watch?v=W9lIEE1qgzM

Dit bericht is geplaatst in Beekdalen en getagd , , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>