De pioniers van het Rabbingerveld

Kamille als pioniersplant op Rabbingerveld

Een kale zandvlakte. En langs de Nieuwe Dijk een groot bord met daarop een foto van een roodborsttapuit en de wervende tekst “Nieuwe natuur in het Reestdal ” Het is september 2016 en het project Rabbingerveld deel 2 is net opgeleverd. Graslanden zijn afgeschraapt tot op het gele dekzand. Hier en daar zijn wat laagtes gecreëerd. Er is niets te beleven. De zomer is voorbij, de roodborsttapuit zit al lang in Afrika.

Schapenzuring als pionier van de zandvlakte

Bijzondere eigenschappen

Het is juni 2017. De kale zandvlakte is niet meer. Grote delen van het nieuwe gebied zijn begroeid. Het is onvoorstelbaar, zo snel als de natuur haar kansen pakt. Er zijn planten, die hierin gespecialiseerd zijn: de pioniers. Ze beschikken over eigenschappen die andere planten niet of veel minder hebben. Kamille, schapenzuring,  dwergviltkruid, witte klaver, melde, harig wilgenroosje, ze hebben weinig voedingsstoffen nodig, groeien snel en zijn vaak eenjarig. Vaak produceren ze ook veel zaden, die erg lang hun kiemkracht houden.

Pioniersvegetatie

Successie 

Als de pioniersvegetatie afsterft ontstaat er een laagje humus in de bodem. De grond wordt

Op de voorgrond dwergviltkruid

vruchtbaarder. Dat geeft andere planten de mogelijkheid om zich te ontwikkelen. Zo verandert de vegetatie voortdurend. Dit proces heet successie. Het eindstadium van deze ontwikkeling is bos. Maar zo ver laat de eigenaar van het Rabbingerveld, Het Drentse Landschap, het niet komen. Grote grazers als Schotse Hooglanders moeten het gebied open houden. Niks geen successie. Het terrein mag zich ontwikkelen tot heide en dan is het “tot hier en niet verder”. Eerst maar genieten van de pioniersplanten. Die zijn ook mooi.

Ook zonnedauw is een pioniersplant

Geplaatst in Flora | Getagd , | Een reactie plaatsen

Rode wouw cirkelt boven Reestdal

Het is een prachtig gezicht: een rode wouw cirkelend tegen een strak blauwe lucht. Hoe mooi wil je het hebben? Waarschijnlijk gaat het hier om een zwervend exemplaar. In de buurt van De Wildenberg en Meeuwenveen/Takkenhoogte wordt deze mooie roofvogel regelmatig gezien. Hoe lang nog weten we niet, straks is ie weer weg. De rode wouw komt steeds vaker in ons land voor. Vorig jaar waren tien broedgevallen bekend, in 2014 slechts vier. Je kunt een wouw (de zwarte wouw is er ook nog) altijd herkennen aan zijn gevorkte staart. Meer weten over deze vogel ?

De rode wouw in de vogelgids van Vogelbescherming Nederland 

Artikel : De rode wouw sluipt Nederland binnen (Vogelbescherming Nederland) 

Artikel: De rode wouw in aantocht (Werkgroep Roofvogels Nederland) 

Artikel: doortrekkers pur sang: Rode en Zwarte Wouw 

Sovon : gegevens over waarnemingen en broedgevallen 

Geplaatst in Fauna | Getagd | Een reactie plaatsen

Van een natuurakker wordt iedereen blij

Natuurakker Oud-Avereest Reestdal

Op heel veel essen in het Reestdal wordt winterrogge verbouwd. Landschap Overijssel en Het Drentse Landschap zaaien dit wintergraan in het najaar in. In juli wordt het graan geoogst. Vanaf april groeit dit prachtige gewas met de dag in de vroege zomer verkleurt het van blauw/groen naar goud/geel. Wat nog meer aandacht trekt zijn de korenbloemen, klaprozen en kamilles tussen het graan. Veel wandelaars en fietsers genieten hier van.Hier en daar schiet een fotograaf de rogge in om een mooie foto te maken. Maar is een akker met winterrogge en korenbloemen een natuurakker? Nee. Een natuurakker is een heel ander verhaal.

Wat is een natuurakker ?

Een natuurakker is een bloemrijke akker met (oude) granen en akkerbloemen. Een natuurakker is gericht op het versterken van de biodiversiteit en niet zozeer op een zo

klaprozen in de natuurakker

groot mogelijke oogst van graan. Er komen dan ook meer akkerkruiden dan graangewassen in voor. Een bloeiende akker is een voedselparadijs en een thuis voor allerlei insecten, vogels en zoogdieren. De bodem wordt niet of om de 2-3 jaar licht bemest (met mest uit de potstal). Bestrijdingsmiddelen worden niet gebruikt. Alles is puur natuur ! Een natuurakker is een tweejarige akker, het eerste jaar heeft de akker veel weg van deze oude graanakkers, het tweede jaar lijkt het een oude graanakker die men ‘vergeten’ is te oogsten. Zowel het eerste als het tweede jaar een stukje waardevolle natuur! In een natuurakker komen 1- en 2-jarige soorten voor (granen en akkerbloemen), deze groeien en bloeien 1 of 2 jaar en moeten zichzelf daarna weer kunnen uitzaaien of er moet opnieuw ingezaaid worden.

wikke in de natuurakker

Het belang van de natuurakker

In Nederland is de kwaliteit van de natuur in het agrarisch landschap de laatste jaren hard achteruit gegaan. Akkers worden intensief gebruikt. Alles draait om productie. Gelukkig zijn er ook agrariërs en particulieren die aandacht hebben voor de flora en fauna van het platteland en de randen van hun akkers of land inzaaien natuurakkers of akkerranden in of proberen landeigenaren met allerlei kruiden en bloemen. Natuurbeschermingsorganisaties wijzen op het ecologische nut van natuurakkers en overhoekjes en proberen zoveel mogelijk landeigenaren enthousiast te maken. Op de website Landschap Overijssel bijvoorbeeld staat erg veel informatie, zoals een prachtige zoekkaart met de planten en dieren van de natuurakker.

Vroeger

In het landbouwsysteem van voor de landbouwmechanisatie en schaalvergrotingen bestond een aanzienlijk deel van de landbouwgronden in Nederland uit graanakkers. Deze

de geelgors houdt van natuurakkers

graanakkers hebben duizenden jaren deel uitgemaakt van het landbouwsysteem in Nederland. De oogst vond plaats met de gehele familie of met dorpsgenoten. In sommige plaatsen met de zeis of sikkel. Er werden oppers of schoven gemaakt van het geoogste gewas en deze werden later opgehaald. Heel veel zoogdieren, vogels en insecten voelden zich thuis in dit landschap. Rond 1950 wemelde het in het boerenlandschap nog van de dieren. Dat is nog niet zo lang geleden! In en rond de graanakker was een koppeltje patrijzen een gewone zaak. Akkerkruiden als korenbloem, akkerviooltje en de gele ganzenbloem bloeiden tussen het graan. Het krioelde er van de muizen, dus struinde de bunzing er rond en stond de torenvalk boven het graan te bidden. De steenuil broedde in de houtwal. De biodiversiteit, zoals we dit tegenwoordig zo mooi noemen, was groot. En iedereen vond het gewoon, al hadden de hardwerkende mensen er weinig oog voor. Genieten van natuur en landschap doen we nu veel meer dan vroeger. We hebben er veel meer tijd voor.

Natuurakker Reestdal

Kijk en geniet

Als de akker bloeit valt er veel te genieten. Vogels en zoogdieren vinden voedsel en dekking. Vlinders, bijen en andere insecten gaan op zoek naar stuifmeel en nectar. Het is

zandoogje op bloem boekweit

natuurlijk ook gewoon een mooi gezicht ! Een natuurakker in bloei verfraait het landschap en is erg fotogeniek. Door de aanleg van natuurakkers of door akkerranden in te zaaien kunnen we misschien weer kansen bieden aan vogelsoorten als geelgors en patrijs. Deze vogels houden erg van ruig akkerland.

bolderik in de natuurakker

Wat zit er in het zaaimengsel?

Het is niet zo moeilijk om aan een zaaimengsel voor een akkerrand of natuurakker te komen. Op internet worden zaaimengsel aangeboden door o.a. Cruyd-Hoeck, Landschap Overijssel en Medigran. In de een zaaimengsel voor een natuurakker komen vaak de volgende planten voor:

  • Akkerviooltje
  • Akkerleeuwenbekje
  • Bleke klaproos
  • Gele ganzenbloem
  • Korensla
  • Akkervergeet-mij-nietje
  • Echte kamille
  • Grote klaproos
  • Korenbloem
  • Blauw walstro
  • Bolderik
  • Gewone duivenkervel
  • Rood guichelheil
  • Grijskruid
  • Middelste teunisbloem
  • Slangenkruid
  • Witte honingklaver
  • Boekweit
  • Vlas
  • Voor- of najaarsgranen

Natuurakker inzaaien 20 december '16

De Zuidberg

Langs het kerkenpad achter de Reestkerk op Oud-Avereest ligt achter de begraafplaats een mooi oude bolvormige es. (akker) De bolvormige es is eigendom van Landschap Overijssel en ligt op een zandrug. De bult wordt De Zuidberg genoemd. In samenwerking met natuurwerkgroep de Reest is de es in het najaar van 2016 door scholieren ingezaaid met zaaigoed van eenjarige en tweejarige akkerkruiden en- bloemen. Deze en de zomer van 2018 mag de es floreren als natuurakker.

Lees ook:

korenbloemen

Geplaatst in Akkerbouw, kleinschalig landschap, Landbouwgewassen in het Reestdal | Getagd , , | Een reactie plaatsen

De doornprikker is weer terug

Op de flanken van het Reestdal, daar waar het terrein open is met struweel van bramen en ander laag struikgewas ontmoet je met een beetje geluk een bijzondere mooie vogel met prachtige bijnamen als braamspelder, of doornprikkker.  De echte vogelkenner weet het dan al. We hebben het over de grauwe klauwier, een zomergast die de moeite neemt om helemaal vanuit Afrika naar hier te komen om er te broeden. Gevangen prooien (grote insecten, hagedissen, muizen e.d.) worden op puntige uitsteeksels gespietst en sterven een gruwelijke dood.

grauwe klauwier vrouwtje

Zeldzaam ? 

Het is maar hoe je het bekijkt. In het grootschalige agrarische landschap zul je de grauwe klauwier niet aantreffen. Er zijn echter gebieden in ons land waar je over de klauwieren struikelt. Het Bargerveen ( zuid- oost Drenthe) heeft een hele mooie populatie. Het Dwingelderveld,  het Fochteloërveen, het beekdal van de Drentsche Aa en het Drents-Friese Wold zijn bij grauwe klauwieren populair. Ongeveer driekwart van de Nederlandse populatie broedt in Drenthe. In het Reestdal is de vogel een opmerkelijke zomergast. In heel Nederland broeden enkele honderden paartjes.

grauwe klauwier mannetje

Kleinschalig landschap

Vroeger was de grauwe klauwier een vaste bewoner kleinschalig cultuurlandschap. Helaas is dat landschap is ons land voor een groot deel verdwenen. Het is vooral de beschermde natuur waar je ze nog kunt aantreffen. Het biotoop van de grauwe klauwier moet aan drie belangrijke eigenschappen voldoen : het landschap moet open zijn (1) met struweel aan de randen (2)en een voedselaanbod van grote insecten.(3) De struiken dienen als uitkijkpost. Van hier uit doen ze uitvallen naar grote insecten (vlinders, libellen, sprinkhanen) die ze voorbij zien komen. Kikkers,padden muizen en vogels worden vooral gegeten bij gebrek aan insecten.

grauwe klauwier paartje in braamstruik

De grauwe klauwier is een indicatorsoort  

Grauwe klauwieren komen alleen voor in terreinen met een hoog aanbod van prooidieren. Komen in een gebied veel libellen, hommels, vlinders ,kevers en andere grote insecten voor, dan zegt dat iets over de natuurwaarden van het gebied. Voedsel is de sleutelfactor voor de aanwezigheid van deze kritische vogel. Door verdroging bijvoorbeeld is in grote delen van ons land de biodiversiteit achteruit gehold. Daar zul je de doornprikker niet aantreffen. Door uitbreiding van natuurterreinen (bijvoorbeeld het Rabbingerveld en Takkenhoogte) krijgt de grauwe klauwier in en langs het Reestdal meer mogelijkheden om zich als broedvogel te vestigen.

grauwe klauwier houdt van open terrein met struweel

 

 

 

 

Geplaatst in Fauna | Getagd | Een reactie plaatsen

Wel eens een eik zien bloeien?

mannelijke bloemen eik

Een eik ? Bloeit die dan? De meeste mensen hebben geen flauw idee. Ze lopen en fietsen onder de takken van bloeiende zomereiken door en zien de duizenden mannelijke katjes niet. Hoe dat kan? Kwestie van interesse ? Of ligt het anders? Zou kunnen. Eiken bloeien samen met het uitkomen van de bladeren. En de mannelijke bloemen zijn groen/geel. Ze vallen dus niet op. Als je eenmaal een bloeiende eik hebt gezien, vergeet je het niet weer en kijk je anders naar de boom. Gewoon opletten dus. Eiken zijn er genoeg in dit land. In het Reestdal is de eik een bepalende boom in bossen, houtwallen, hakhoutbosjes, langs paden en wegen. Dus een eik zien bloeien in deze tijd van het jaar moet lukken.

Koeien in de schaduw van een houtwal met eiken

 

Geplaatst in Flora | Getagd , , | 2 Reacties

Vroege Vogels op bezoek in natter Reestdal

dotterbloemhooiland Reestdal

Jarenlang zagen biologen de biodiversiteit in het Reestdal achteruitgaan. Belangrijkste oorzaak: verdroging. In augustus 2014 startte het Waterschap samen met provincies Drenthe en Overijssel, gemeentes,  provinciale landschappen en andere organisaties met het project “Water op Maat”.   Het project werd een jaar later afgerond. De

Uko Vegter

eerste effecten zijn hoopvol. Door allerlei maatregelen stijgt het grondwater in de hooilanden langs de Reest. Deze stijging heeft een positieve invloed op de vegetatie. In de uitzending trekt bioloog Uko Vegter (Het Drents Landschap) met Menno Bentveld de natte hooilanden van het Reestdal in.

Klik hier om dit item te zien.

Geplaatst in Bescherming, Flora | Getagd , , | Een reactie plaatsen

Zwerven over Landgoed Linde, De Slagen en rond Het Zwarte Gat

De meest mensen rijden er aan voorbij en zien het infopaneel niet eens staan. Of hebben geen flauw idee, dat je vanuit het Drentse dorpje Linde een leuke zwerftocht kunt maken. Linde ligt tussen

Jonge bossen op Landgoed Linde

Dedemsvaart en Zuidwolde op de flanken van de bekende stuwwal van Zuidwolde.  Als je door het dorp fietst voel je het reliëf in het landschap. Je gaat duidelijk de bult op (of af). Linde ligt aan de rand van het Reestdal. Al in de Middeleeuwen woonden er mensen.

Landgoed Linde

Toen de overheid in 1995 met een Landgoedregeling kwam maakten landeigenaren (vaak agrariërs) daar dankbaar gebruik van. Dankzij het verlenen van subsidies werd boerenland veranderd in een nieuw ontworpen landschap met bosaanplant, poelen, oprijlanen, watergangen, houtsingels, boomgaarden en andere landschapselementen. Zo ontstond in 2003 Landgoed Linde en in 2005 Landgoed Nolderhoeve, dat zuidelijker aan de andere kant van de N48 ligt. Inmiddels zijn we bijna vijftien jaar verder. Nu ligt Linde veilig in de luwte van een mooi natuurgebied dat nog volop in ontwikkeling is.

Infopaneel staat bij de boomgaard

Zeldzame varens en niet verwachte orchideeën

Even buiten Linde ligt een prachtige boomgaard, grenzend aan een lange oprijlaan. Een mooi startpunt voor deze zwerftocht door de omgeving van het dorp. Het infopaneel vertelt dat er 170 hoogstamvruchtbomen staan. Nu de bodem bedekt is met een tapijt van duizenden bloeiende pinkster- en paardenbloemen kun je niet meteen starten. Even genieten van die weelde aan kleur. We zijn niet de enigen. Regelmatig stoppen voorbijgangers voor het nemen van wat foto’s. De route over het landgoed is gemarkeerd. Verdwalen kun je hier niet, daarvoor is het landgoed te klein. Genieten lukt wel, de (inheemse) bomen lopen uit. Overal openspringende Lees verder

Geplaatst in wandelen | Getagd , , | Een reactie plaatsen

Pinksterbloemen kleuren het Reestdal

Pinksterbloemen in de boomgaard van Linde

Het dorpje Linde ligt op de flanken van het Reestdal. Langs de weg die door het dorp voert ligt een prachtige boomgaard. De boomgaard en het landgoed zijn aangelegd in het jaar 2003 in het kader van de landgoedregeling. Linde ligt aan de noordoost zijde nu erg mooi beschut in een bos met drie doelstellingen: natuur, houtproductie en recreatie. Over dit Landgoed Linde gaat een mooie wandelroute van 3 kilometer.

Pinksterbloem

Keukenhof hoeft niet

Maar nu weer terug naar die boomgaard. Er staan maar liefst 170 hoogstamvruchtbomen van oude appel-en perenrassen. Het zijn nu echter niet de fruitbomen die mensen doen stoppen. Het is de bodem, die is namelijk bedekt met een roze tapijt van bloeiende pinksterbloemen. Het is een prachtig gezicht. De Keukenhof is er niets bij.

Niet te nat voorjaar en warm weer 

Op andere locaties in het Reestdal zie je die massale bloei van de pinksterbloem ook. Maar niet in alle graslanden. In de schrale natte hooilanden grenzend aan de Reest komen ze veel minder voor, daar overheerst nu hier en daar het geel van de dotterbloem. Op land dat flink bemest wordt voelt de pinksterbloem zich ook niet thuis. De plant heeft een voorkeur voor vochtige matig bemeste plekken. Dat de bloei

Massale bloei pinksterbloei bovenloop Reestdal bij Dedemsvaart

dit voorjaar zo opvallend explosief is kan misschien komen door het samenvallen van twee milieuomstandigheden: een niet te nat voorjaar en een aantal warme dagen. Het blijft gissen….

 

Geplaatst in Flora | Getagd , , | 1 reactie

De holwortel bloeit (nog) ……

In het Reestdal is dit de bekendste vertegenwoordiger van de stinzenflora. De tuin van Landgoed Dickninge trekt nu erg veel wandelaars. Iedereen wil ze namelijk zien; de duizenden bloeiende holwortels. Er wordt naar hartenlust gefotografeerd en gefilmd en dat is ook geen wonder, want in het vroege voorjaar is de tuin van Dickninge een paradijs voor plantenliefhebbers .

Helmbloem

De holwortel hoort bij de helmbloemen. Ze zijn er in het wit en in het paars. De bloemen worden vooral bezocht door bijen en hommels, ook citroenvlinders zijn in bloeiende holwortels geïnteresseerd. Bij de landing op de bloem buigt de vergroeide onderlip van de bloem een beetje door. Zo komen de meeldraden en de stamper vrij en slaan tegen de buik van het insect. Met de buik vol stuifmeel vliegt de hommel naar een andere bloem. De knol van de holwortel is, zoals de naam al doet vermoeden, hol van binnen. De plant groeit het liefst op luchtige humusrijke grond.

Geneeskrachtig

In de holle wortels zitten geneeskrachtige stoffen. In het boek “De plant in de geneeskunde” (uitgeverij Atrium) worden corydaline en bulbopadine genoemd. Deze stoffen hebben een kalmerende en verdovende werking en worden toegepast bij ziekten met spiersamentrekkingen. In de omgeving van landgoed Dickninge wordt deze stinzenplant ook wel kloosterkruid genoemd. In de middeleeuwen werd op deze plak vanuit Ruinen een klooster gesticht. .Landgoed Dickninge ligt tussen De Wijk en Meppel. Een deel van de tuin rondom het landhuis is vrij toegankelijk.

bosanemoon op zoek naar licht

Bosanemoon 

Het zijn niet alleen de duizenden holwortels die de tuin van Dickninge zo aantrekkelijke maakt. Je kunt er ook genieten van prachtige witte tapijten van bosanemonen. Hier en daar bloeit nog speenkruid. Als de voorjaarszon schijnt is het een feest om al die voorjaarsbloeiers te bekijken. Deze planten hebben veel licht nodig om te groeien en te bloeien. Ze zijn er dus altijd vroeg bij en komen tot ontwikkeling in een periode dat de bomen nog geen bladeren hebben.

bosanemoon bedekt de bosbodem op landgoed Dickninge

 Voor meer foto’s : http://nl.fotoalbum.eu/reestdalalbum/a249989

Geplaatst in Flora | Getagd , | Een reactie plaatsen

De sleedoorn bloeit

Na de hazelaar, die in een zachte winter al in bloei komt, gaan sleedoorn,els, wilg, es en populier bloeien. De sleedoorn spant hier de kroon, want die bloeit erg opvallend. Honderden kleine witte bloemen vind je aan deze struik ( of is het een boom? ).De sleedoorn bloeit voordat de bladeren verschijnen.

Sleedoornhaag

Haag

Net als de meidoorn werd deze struik vroeger geplant in hagen, die moesten dienen als veekering of om een eigen stukje grond af te palen. In boerenhagen werden ook soorten als hazelaar en hondsroos geplant. Zo’n gemengde haag werd dan ondoordringbaar. Daar zorgden de lastige doornachtige takken van meidoorn en sleedoorn wel voor. De komst van prikkeldraad maakte deze groene afrasteringen overbodig. Honderden kilometers aan sleedoorn- en meidoornhagen verdwenen. Zoals zoveel……

Opnieuw aangeplant

Voor vogels is een haag met een grote variatie aan struiken belangrijk.

sleedoorn bloesem in de knop

Er kan veilig in worden genesteld. In de nazomer barst het er van allerlei eetbare vruchten en zaden. Tegenwoordig planten organisaties als Landschap Overijssel en Het Drents Landschap houtsingels op plekken waar ze ooit hebben gestaan. Het plantgoed bestaat dan uit typische inheemse bomen en struiken als bijvoorbeeld  Gelderse roos, hondsroos, hazelaar, eik, meidoorn,sleedoorn en vogelkers.De sleedoorn bloeit in maart/april. De witte bloemen staan vaak in groepjes bij elkaar.Ze hebben vijf kroonbladen. De sleedoorn laat zich mooi fotograferen tegen een strak blauwe lucht. Het contrast tussen de witte bloemen en de blauwe lucht is dan een lust voor het oog. In het vroege voorjaar valt de sleedoorn gauw op. Er is geen inheemse boom, die op hetzelfde moment net zo mooi bloeit als de sleedoorn. De meidoorn bloeit later. Bloeiende krentenbomen zijn ook wit, maar het wit van de sleedoorn is intenser.

sleedoorn in houtwal

 

 

 

Geplaatst in Flora | Getagd , | 1 reactie